Zapisz na liście zakupowej
Stwórz nową listę zakupową
Bezpieczne zakupy
Idosell security badge

Herbata w Japonii. Historia, rodzaje i herbaciane ceremonie

2024-03-15
Herbata w Japonii. Historia, rodzaje i herbaciane ceremonie

Japonia słynie z produkcji wysokiej jakości herbaty zielonej, a także ceremonii herbacianych, które stanowią niezwykle ciekawy przejaw tej kultury na całym świecie. Pozostań z nami, aby dowiedzieć się, jaka jest historia herbaty z Japonii, oraz po jakie jej rodzaje powinni sięgnąć smakosze.

Historia japońskich herbat

Historia głosi, że żyjący w latach 767-822 mnich Saisho po raz pierwszy przywiózł liście herbaty z Chin do Japonii. Jednak uznaje się, że to dopiero w XI wieku rozpoczął się rozwój japońskiej kultury uprawiania i picia herbaty. Krzewy herbaciane zostały wówczas po raz pierwszy zasadzone w pobliżu Kioto po to, aby napar pomagał mnichom podczas medytacji. Później picie herbaty upowszechniło się wśród intelektualistów, a także japońskich samurajów. W tym okresie doceniano przede wszystkim jej właściwości lecznicze. Powstał nawet „Traktat o piciu herbaty dla zdrowia”, w którym zostały przedstawione właściwości herbaty wpływające na zdrowie fizyczne oraz duchowe.

W średniowieczu na popularności zyskały konkursy herbaciane, choć wciąż napar był zarezerwowany głównie dla wyższych warstw społeczeństwa. W tym okresie, czyli w XV wieku, powstała też pierwsza japońska herbaciarnia, która wyglądem przypominała buddyjskie wnętrza.

Obecnie najwięcej japońskich plantacji znajduje się w regionie Shizuoka u podnóży góry Fuji. Region ten słynie z równin, łagodnego klimatu, a także czystej wody. Znajduje się także blisko morza. Aktualnie Japonia zajmuje jedną z czołowych pozycji jako producent herbat, przede wszystkim zielonych. Tylko 5 proc. całościowej produkcji to herbaty czarne.

Najsłynniejsze herbaty z Japonii

Japonia to przede wszystkim zielona herbata. W odróżnieniu od chińskich, oksydacja w przypadku japońskich jest zatrzymywana dzięki parze wodnej, a nie prażeniu. Również to sprawia, że napar jest bardziej orzeźwiający i mniej gorzki, o ile nie jest parzony we wrzątku.

Najpopularniejsze herbaty z Japonii to:

  • Matcha - sproszkowana zielona herbata, powstająca na bazie herbaty tencha. Na kilka tygodni przed zbiorem krzewy są zacieniane, dzięki czemu liście nabierają intensywnie zielonego koloru. Sprawia to także, że napar jest słodszy i bardziej aromatyczny. Co istotne, matcha zawiera bardzo duże ilości antyoksydantu EGCG (galusan epigallokatechiny), który niweluje stany zapalne, wspiera pracę serca, pomaga w funkcjonowaniu mózgu, a także pomaga w utracie zbędnych kilogramów.
  • Gyokuro - nazywana również „jadeitową rosą”. Uchodzi za najszlachetniejszą spośród japońskich zielonych herbat, przede wszystkim ze względu na proces produkcji. Na trzy tygodnie przed zbiorem krzewy są zacieniane, co podobnie jak w przypadku matchy, nadaje liściom intensywnego koloru zielonego. Napar charakteryzuje się aromatem trawiastym i nutami umami.
  • Sencha - najpopularniejsza, gdyż to na jej bazie produkowane są różnego rodzaju mieszanki. Ma lekki, słodki i łagodny smak, idealny do codziennego kosztowania.
  • Bancha - liście do jej produkcji pochodzą z tych samych krzewów, co do wytwarzania senchy, jednak zrywane są później. Są tym samym bardziej mięsiste i starsze, co przekłada się również na to, że w porównaniu z senchą, bancha ma mniej kofeiny.
  • Genmaicha - przygotowywana głównie na bazie senchy, z dodatkiem prażonego ryżu albo prosa. Została ona stworzona przez niższe warstwy społeczeństwa  japońskiego, aby zaoszczędzić na ilości suszu herbaty. Obecnie jest jednak popularna na całym świecie i ceniona ze względu na ciekawy smak. Idealnie sprawdza się do posiłków.
  • Kukicha - produkowana z łodyżek krzewu herbacianego, pozostałych po produkcji matchy, senchy oraz gyokuro. Ma niską zawartość kofeiny i występuje także w wersji podprażonej jako hojicha, która wyróżnia się przyjemnym, pieczonym aromatem.

Jeśli chodzi o najbardziej znane kultywary do produkcji herbat japońskich, to bezsprzecznym liderem jest Yabukita. Obecnie produkuje się z niego ponad 75 proc. japońskich herbat, daje bowiem obfity plon oraz dobrej jakości napary. Kultywar ten wyhodowano na początku XX wieku, jednak dopiero w 1953 roku został oficjalnie zarejestrowany.

Japońska ceremonia herbaciana Chanoyu

Jednym z największych wkładów Japończyków w kulturę picia herbaty są ceremonie. Pierwsze wzmianki o takich rytuałach pochodzą z VIII wieku, choć wówczas znacznie różniły się one od tych, które przeprowadza się w dzisiejszych czasach.

Obecnie praktykuje się ceremonie o nazwie chanoyu. Słoto to oznacza „drogę herbaty”, tłumaczone również jako chadō. Choć ceremonie te nieco różnią się w zależności od szkoły, to wszystkie bazują na filozofii Zen kładącej nacisk na to, aby przygotowywać oraz pić herbatę w spokoju i skupieniu. Najistotniejsze jest więc bycie tu i teraz na każdym etapie procesu. Można uznać to za podejście mindfulness, czyli świadomego podążania za każdą chwilą, bez poddawania się zbędnym emocjom.

Pryncypia ceremonii znanej obecnie i najczęściej praktykowanej stworzył Sen no Rikyū, mistrz herbaciany żyjący w XVI wieku. Według niego rytuał ma cztery zasady:

  • wa, czyli harmonia - ma być ona widoczna pomiędzy członkami spotkania, ale również w doborze utensyliów herbacianych,
  • kei, czyli szacunek - akceptowanie innych, ale także wszystkich rzeczy używanych podczas ceremonii,
  • sei, czyli czystość - fizyczna i duchowa, związana również z używanymi akcesoriami,
  • jaku, czyli spokój - rozumiany jako pogoda ducha oraz spokojne podążanie za każdą chwilą podczas ceremonii.


Tradycyjnie takie ceremonie odbywają się w specjalnych pawilonach, ewentualnie w pokojach herbacianych ulokowanych we wnętrzu budynków. Zarówno pawilon, jak i osobny pokój powinna cechować prostota wyposażenia.

Proste mają być także przyrządy herbaciane, bez zbędnych elementów dekoracyjnych.

Do ceremonii parzenia herbaty wykorzystuje się wysokiej jakości herbatę matcha. Do jej przyrządzenia niezbędne są akcesoria takie jak czarka matchawan, bambusowa łyżeczka chashaku, bambusowy pędzel do spieniania chasen, chakin, czyli ręczniczek do wycierania, a także chochelka z bambusa do czerpania wody.

Jak przygotowywać japońskie herbaty zielone?

Ceremonia herbaciana to dla większości osób jedynie kulturowa ciekawostka, praktykowana ewentualnie podczas podróży do Kraju Kwitnącej Wiśni. Jak więc przygotowywać zielone herbaty z Japonii na co dzień?

Najważniejsza jest odpowiednia temperatura parzenia, która nie może być zbyt wysoka. Herbat zielonych nie parzymy więc wrzątkiem, a zazwyczaj temperaturą 70-80 stopni Celsjusza. Wyjątkiem jest gyokuro, które według niektórych ekspertów herbacianych uwalnia najciekawsze aromaty w temperaturze 40-60 stopni Celsjusza.

Podsumowanie

Żadna herbaciana podróż nie może obyć się bez zielonych herbat z Japonii. Są one nie tylko bardzo smaczne i aromatyczne, ale także mają wiele korzystnych dla zdrowia właściwości. Z naszego bloga dowiesz się, na co pomaga zielona herbata i dlaczego warto ją pić!

Pokaż więcej wpisów z Marzec 2024

Polecane

Japan Bancha BIO

Japan Bancha BIO

23,65 zł - 199,95 zł brutto
Japan Sencha - Japońska Sencha BIO

Japan Sencha - Japońska Sencha BIO

31,60 zł - 267,35 zł brutto
Japan Gyokuro BIO

Japan Gyokuro BIO

67,95 zł - 626,95 zł brutto
Japan Genmaicha

Japan Genmaicha

23,15 zł - 195,60 zł brutto
pixel